Četvorotomna edicija „Kraljevo u Velikom ratu“

Edicija „Kraljevo u Velikom ratu“, autora Rada Vukosavljevića, artiljerijskog majora u penziji, u izdanju Istorijskog arhiva Kraljevo i pod pokroviteljstvom grada Kraljeva, predstavljena je kraljevačkoj javnosti. Promocija ovog četvorotomnog izdanja upriličena je povodom obeležavanja stogodišnjice pobede u Velikom ratu i Dana Istorijskog arhiva Kraljevo.

O značaju jednog ovakvog izdanja i za ustanovu i za grad Kraljevo, ali i sveopštem značaju s obzirom na sadržaj koji je predstavljen čitaocima, govorio je gradonačelnik grada Kraljeva dr Predrag Terzić, kao i direktorka Istorijskog arhiva Kraljevo Vesna Milojević. O ediciji su govorili akademik prof. dr Vasilije Krestić, istoričar, i prof. dr Miloje Pršić, pukovnik, recenzent edicije.

Rukopis edicije „Kraljevo u Velikom ratu” je metodološki interpretiran tematsko–hronološki, što sadržaj čini veoma preglednim i lako čitljivim, rekao je u recenziji prof. dr Miloje Pršić.

„Sadržaj rukopisa je obogaćen brojnim fotografijama, ratnim zastavama jedinica srpske vojske, faksimilima borbenih dokumenata, izvornim shemama – radnim kartama sa dinamikom borbenih dejstava i tabelarnim pregledima odnosa snaga na srpskom ratištu. U celini, rukopis Rada Vukosavljevića, majora artiljerije, ratnog komandanta i višeg oficira srpske vojske, predstavlja na zanimljiv način napisanu, lako čitljivu istoriju o stvaranju i razvoju srpske vojske i istoriju balkanskih i Prvog svetskog rata. Istovremeno, ovaj rukopis predstavlja ratnu istoriju grada Kraljeva i njegove okoline u Velikom ratu, što mu daje posebnu vrednost”, reči su prof. dr Pršića.

Autor poseban osvrt daje na Kraljevo i okolinu u Velikom ratu, naročito ratne operacije krajem oktobra i početkom novembra 1915. godine, uz popise stradalih vojnika, podoficira i oficira iz sastava jedinica Prve armije Vojske Kraljevine Srbije, koja je u to vreme vodila borbe sa austrougarskim i nemačkim okupatorskim trupama na ovom prostoru. Uz izuzetno vredne arhivske dokumente i istorijske tekstove vezane za Kraljevo i okolinu, zakone i propise iz vremena Velikog rata, autor slikovito dočarava ono o čemu piše.

Gradonačelnik Kraljeva dr Predrag Terzić je istakao da „Kraljevo u Velikom ratu“ predstavlja ne knjigu iz mikroistorije jednog grada i njegove okoline, već objašnjava istoriju koja se događala na jednoj mikrolokaciji, istoriju Velikog rata, koji je u jednom trenutku za središte borbe imeđu Kraljevine Srbije i Austrougarske imao Kraljevo i njegovu okolinu.

„S obzirom na to da je građa bila obimna, a svi mi koji smo pisali knjige znamo kako je teško uhvatiti se u koštac sa tolikom građom, mislim da je Rade Vukosavljević uspeo da na najbolji mogući način predstavi događaje od pre nešto više od sto godina koji su se odigrali na našem području. Grad je nastojao da podrži i finansijski pomogne izdavanje ovakvog dela, pri tom smo i drugim aktivnostima obeležili sto godina od završetka Velikog rata. Ove godine je konačno rekonstruisan i saniran spomenik na Trgu srpskih ratnika posvećen ratnicima iz balkanskih i Prvog svetskog rata, a autor ovog dela i mi smo tražili načine kako bismo obeležili sva ona mesta gde je Vrhovna komanda funkcionisala u periodu od pre nešto više od sto godina“, rekao je Terzić naglasivši da je važno da se setimo ne samo ljudi koji su se borili za našu slobodu u Prvom ratu, već i onih koji su živote dali u Drugom svetskom ratu i u ratovima devedesetih godina.

„Nastavićemo da objavljujemo građu, a kao zadatak nam ostaje i da se i dalje brinemo o ratnim vojnim invalidima i o porodicama palih boraca, a u tom smislu grad Kraljevo je pronašao načine da im pomogne i da poboljša njihov materijalni status. Ovo danas je samo prva epizoda i nadam se da ćemo sledeće godine nastaviti i da će Kraljevo dati dobar primer drugim gradovima i opštinama da pamte svoju istoriju i da pamte sve one ljude koji su utkali svoje živote u naše bolje danas i naše bolje sutra“, poručio je gradonačelnik Kraljeva dr Predrag Terzić.

Kako je navela direktorka Istorijskog arhiva Kraljevo, istoričarka Vesna Milojević, promocija edicije je upriličena povodom obeležavanja 58 godina rada i postojanja Istorijskog arhiva Kraljevo, koji se na mapi čuvara nacionalnog i kulturnog identiteta nalazi na posebnom mestu, koji sređuje i trajno čuva arhivsku građu, ali mu je podjednako važna i izdavačka delatnost, koja je prozor u svet.

„Ovo je za nas najveći projekat koji smo uspeli da realizujemo u poslednjoj deceniji. Dragocen je kao trajno svedočanstvo za sve buduće generacije. Ovim izdanjem smo krunisali rad ustanove za 2018, ali za sledeću godinu planiramo da istu temu obradimo i za Drugi svetski rat, ratove devedesetih, zaključno sa NATO agresijom 1999. godine. Mislim da smo dali dobar primer svim ostalim institucijama i ustanovama u Srbiji kako se treba ophoditi prema svojoj prošlosti i prema svojim precima objavljujući ovu istorijsku priču o stradanju srpske vojske i srpskog naroda u ratovima od 1912. do 1918. godine“, istakla je direktorka Istorijskog arhiva Kraljevo Vesna Milojević posebno zahvalivši gradonačelniku što je prepoznao važnost ovakvog projekta i omogućio da grad Kraljevo bude pokrovitelj izdanja.

Akademik Vasilije Krestić je izrazio iznenađenje da iza ovakvog ogromnog posla i truda stoji pojedinac, za šta u istoriografiji ima malo primera.
„Takva dela nastaju po pravilu na institutima, ona su zajednička dela, a ovde je radio jedan čovek sam, što zaslužuje svaku pohvalu i svako priznanje i vrlo je važno, i zbog Kraljeva i celog područja koje je zahvatila ova knjiga. Autor je pokazao put kojim treba da ide celokupno naše društvo – da ne zaboravimo pretke koji su položili živote u temelje naše države. Nažalost, vrlo je malo takvih dela, vrlo je malo pažnje posvećeno precima koji leže u temeljima naše slobode i ovo može da bude primer kako to činiti“, rekao je Krestić.

Kako je objasnio autor Rade Vukosavljević, četvorotomna edicija „Kraljevo u Velikom ratu“ je plod četvorogodišnjeg istraživačkog rada – u Vojnom arhivu u Beogradu, Istorijskom arhivu Srbije, Istorijskom arhivu Beograda, u Međuopštinskom istorijskom arhivu u Čačku, Istorijskom arhivu u Užicu, Istorijskom arhivu u Kraljevu, kao i istraživanja u Vojnom muzeju u Beogradu, Narodnom muzeju u Kraljevu i istraživanja posebno obavljenih u Centru za bibliotekarstvo, vojno-naučnu dokumentaciju i informaciju u Beogradu, kao i u Vojnoj biblioteci Vojne akademije u Beogradu. Istraživanja su vršena i Istorijskom arhivu u Beču, a deo istraživanja je došao iz Vojnog muzeja u Parizu, gde se čuva ratna zastava Četvrtog pešadijskog puka drugog poziva, koja je 1919. godine učestvovala na paradi pobede savezničkih snaga i ostala trajno na čuvanju u stalnoj postavci pariskog Vojnog muzeja, među zastavama pobedničkih snaga.

Mnogo toga u tomovima knjiga Rada Vukosavljevića se prvi put objavljuje u našoj istoriografiji, poput grafikona rata austrougarske Vrhovne komande iz 1914. godine, na kome se može jasno videti da posle 16. decembra 1914. na Balkanskom ratištu, što znači u Srbiji, više nema neprijateljskih snaga. Uz to, i niz drugih dokumenata, naredbi, izveštaja dočarava borbu koju su jedinice Prve srpske armije vodile na teritoriji grada Kraljeva prvih dana novembra 1915. godine.

Kako autor ističe, njegove ambicije nisu bile da piše naučni rad i daje naučna tumačenja događaja tokom oslobodilačkih ratova Kraljevine Srbije, već da, na osnovu dostupnih arhivskih dokumenata, čitaocima predoči organizaciju i formaciju Vojske Kraljevine Srbije na početku XX veka i posebno tokom balkanskih i Prvog svetskog rata i dokumentovano prikaže ratne operacije koje je kroz borbe, bojeve i bitke vodila srpska vojska tokom oslobodilačkih ratova od 1912. do 1918. godine.

Ostale vesti možete pročitati ovde.

Ostavite komentar

Vaša email adresa neće biti objavljena. Obavezna polja su označena *